Ionawr 2021 Datganiad i'r Wasg

Arloeswyr Tech Tyfu yn creu ffermydd fertigol ar gyfer cartrefi


Mae arloeswyr o Wynedd ac Ynys Môn wedi rhoi eu sgiliau peirianneg a'u creadigrwydd ar waith i greu systemau arloesol i bobl dyfu cynnyrch ffres eu hunain yn y cartref.
Gosodwyd yr her i ddatblygu systemau tyfu domestig arloesol gan brosiect Tech Tyfu Menter Môn, i annog diddordeb mewn tyfu hydroponig fel rhan o waith y prosiect yn cefnogi ffermio fertigol yng Ngwynedd ac Ynys Môn.

 

Esboniodd Dr Luke Tyler, sy'n arwain y prosiect “dechreuodd y rhai a aeth i'r afael â'r her trwy gyflwyno eu syniad i sicrhau cefnogaeth ac arian tuag at brynu cydrannau."
“Fe wnaeth yr ‘Her Tech Tyfu’ annog arloeswyr lleol i ddatblygu eu cysyniadau ffermio fertigol eu hunain mewn ymateb i ddiddordeb cynyddol mewn cynhyrchu bwyd yn y cartref,” meddai Luke. “Mae wedi bod yn anhygoel gwylio’r arloeswyr yn creu systemau y gallai eraill eu creu i dyfu bwyd maethlon ffres yn eu cartrefi.”

 

Cymerodd Thorin Dhillon Peter (18) garddwr o Niwbwrch ran yn yr her dros y misoedd diwethaf.
“Roedd y system ffermio fertigol hydroponig a sefydlais yn seiliedig ar ddull Kratky, sy’n cynnwys cynnal planhigion i dyfu uwchben cronfa o ddŵr llawn maetholion,” esboniodd Thorin.
“Fe wnes i greu ffrâm bren a chynnwys potiau i ddal y planhigion.
Fe wnes i ystyried y bylchau rhwng y potiau, er mwyn gwneud y mwyaf o’r lle i’r gwreiddiau i gael y twf gorau,” meddai Thorin.
“Gan imi greu uned awyr agored, defnyddiais ffilm polyester Mylar hefyd er mwyn cuddio’r ffrâm ac atal unrhyw olau rhag cyrraedd gwreiddiau’r planhigion. Plannwyd y cnydau letys mewn ffibr coir a weithiodd yn dda iawn.”
“Gallaf weld y system hon yn gweithio’n dda i bobl dyfu eu dail salad eu hunain neu o bosibl i gynhyrchu mefus mewn lleoedd bach fel iardiau cefn.”
Arbrofodd Thorin, sy’n dyfwr greddfol, gyda porthiant maetholion ei hun o ddail comfrey a gwymon ar gyfer bwydo’r cnydau.


Derbyniodd John Storey (43) o Fangor gefnogaeth gan Tech Tyfu i greu ei uned hydroponig dan do ei hun. Yn dechnegydd yng Nghanolfan FabLab ac Arloesi Prifysgol Bangor, mae'n credu y gall defnyddio hydroponeg fod yn un ffordd i fynd i'r afael â'r heriau sy'n wynebu cynhyrchwyr a dosbarthwyr bwyd.
“Ar ôl bod â diddordeb mewn tyfu ers cryn amser, roedd y prosiect yn esgus perffaith i ddechrau creu uned hydroponig fy hun. Gyda Brexit ar y gorwel, roedd cael cynnyrch ffres wrth law yn apelio.”

Gellir olrhain ei daith trwy ei dudalen Instagram, ‘QuarterMetreFarm’.
“I started with a regular commercial shelving rack and installed LED lights. Adding Mylar reflectors also helped to keep the light in.” The unit carefully considers all aspects needed for a successful domestic vertical farming system, boasting an impressive lighting system, and is an ideal size to fit within most kitchens.
“Defnyddiais gydrannau sydd ar gael yn rhwydd i adeiladu’r uned, fel y gallai unrhyw un arall sy’n dymuno dilyn yr un llwybr ei ailadrodd yn hawdd,” rhannodd. “Roedd y gwaith electroneg yn weddol rwydd. Ymarferoldeb y plannu a’r tyfu oedd yr heriau newydd i mi.”
Mae tyfu'n hydroponig yn ffordd effeithiol o dyfu dan do pan nad oes llawer o le, gan gadw rheolaeth ar yr amodau i helpu'r cnydau i dyfu'n iach. Dangosodd Thorin a John ill dau y gellir ffermio fertigol ar raddfa fechan trwy gydol y flwyddyn.

 

“Mae Tech Tyfu yn arddel arloesi, ac yn ddiweddar rydym wedi gweithio gyda Choleg Glynllifon sydd hefyd yn arddangos syniadau cyffrous iawn,” meddai Luke. “Yn ddiweddar, mae'r tîm yn Nglynllifon wedi bod yn defnyddio gwlân wedi'i lanhau fel cyfrwng tyfu i gynnal cnydau mefus. Byddwn yn adrodd ymhellach ar y gwaith hwn yn ddiweddarach yn y flwyddyn.”


Mae cefnogaeth bellach ar gael i ragor o drigolion Gwynedd ac Ynys Môn i ymateb i her Tech Tyfu. Gweler www.techtyfu.cymru am fwy o wybodaeth neu cysylltwch â Luke Tyler, luke@mentermon.com
Bydd Tech Tyfu yn recriwtio tyfwyr newydd yn ystod misoedd Ionawr a Chwefror i’r rhai sydd â diddordeb mewn treialu ffermydd micro fertigol y prosiect yn ystod 2021.


Mae TechTyfu wedi derbyn cyllid trwy Raglen Cymunedau Gwledig - Rhaglen Datblygu Gwledig Llywodraeth Cymru 2014-2020, a ariennir gan Gronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygu Gwledig a Llywodraeth Cymru.