Ymateb i Brexit trwy Ffermio’n Fertigol

Gall ffermio fertigol chwarae rhan flaenllaw wrth fynd i’r afael â’r heriau sy'n wynebu economi wledig ôl-Brexit yn ôl y tîm sy’n gyfrifol am brosiect Tech Tyfu.


Wrth lansio eu hymgyrch recriwtio ddiweddaraf ar gyfer tyfwyr sydd â diddordeb mewn treialu uned gynhyrchu ffermio fertigol, rhannodd Dr Luke Tyler sy'n arwain y prosiect Tech Tyfu sut y gall y system dyfu arloesol ymateb i'r angen am dyfu yn fwy lleol.


“Rhan allweddol o brosiect Tech Tyfu yw hwyluso gwell perthnasoedd a dealltwriaeth ar draws y gadwyn gyflenwi cynnyrch ffres,” esboniodd. “Rydyn ni'n gwybod bod cogyddion a dosbarthwyr lleol eisiau prynu a defnyddio mwy o gynnyrch lleol, ac rydyn ni'n gwybod bod gennym ni dyfwyr eiddgar. Ein her yw dod â'r holl gysylltiadau hyn ynghyd i wneud i'r gadwyn weithio'n broffidiol."


“Yn wyneb heriau a chyfleoedd cyfredol Brexit, credwn fod ffermio fertigol yn cynnig ffordd i gynhyrchu ystod o gynnyrch ffres yn dibynadwy, yn economaidd ac i’r ansawdd a ddisgwylir gan gwsmeriaid.”


Mae Tech Tyfu yn brosiect peilot ffermio fertigol ar gyfer Gwynedd ac Ynys Môn ac maent yn edrych i recriwtio tyfwyr am yr ail flwyddyn. Mae’n cynnig uned ffermio fertigol gyflawn i dyfwyr newydd, am ddim am hyd at flwyddyn, i roi cyfle i dyfwyr ddysgu am y dechnoleg ac i dreialu eu cyfleoedd marchnad eu hunain ar gyfer cnydau fel dail arbenigol, dail micro, egin pys, berwr y dŵr, mefus ac ystod o lysiau dwyreiniol.


“Mae ffermio fertigol yn rhan o’r ateb i dyfu mwy o’n bwyd ein hunain, gan gyfrannu at yr economi gylchol a lleihau ein milltiroedd bwyd,” esboniodd Luke.


“Rydyn ni’n amcangyfrif bod y farchnad ar gyfer egin pys yn werth tua £ 40-50k yng Ngwynedd ac Ynys Môn yn unig,” nododd Luke. “A thrwy eu tyfu’n lleol, byddai tyfwr yn gallu cynnig ffresni diguro. Mae nifer o gogyddion lleol amlwg eisoes wedi gofyn ble y gallant brynu egin pys lleol.”


Llynedd, llwyddodd y tyfwr lleol James Hooton o Hooton’s Homegrown yn Brynsiencyn, Ynys Môn i ddefnyddio pecyn peilot Tech Tyfu i dyfu bagiau o ferwr dŵr a werthwyd yn ei siop fferm.


“Rydyn ni wedi bod yn defnyddio hydroponeg i dyfu cnydau ers blynyddoedd lawer, fel gyda’r mefus y byddwch chi'n eu gweld ar ein safle pigo eich hunain. Fodd bynnag, dyma'r tro cyntaf i ni ddefnyddio system fferm fertigol. " meddai James Hooton.


“Mae llwyddiant ein ‘Berwr Dŵr Ynys Môn’ yn profi bod galw am gynnyrch ffres, lleol,” ychwanegodd. Mae Tech Tyfu yn chwilio am ddau dyfwr newydd ar gyfer 2022. Bydd pob ffermwr yn cael uned fferm fertigol, cefnogaeth dechnegol ac yn cael ymuno â rhaglen barhaus Tech Tyfu o weithdai a gweminarau.


Bydd digwyddiad Tech Tyfu sy’n dwyn y teitl ‘Dewch yn Ffermwr Fertigol yn 2021’, yn cael ei gynnal yn rhithiol ddydd Mercher, 17eg Chwefror, lle bydd tîm Tech Tyfu yn rhannu gwybodaeth am y cyfleoedd sydd ar gael i weithio mewn partneriaeth â’r prosiect. Bydd yn cynnwys cyflwyniad gan Chris Nelson, sylfaenydd, a chyd-gyfarwyddwr fferm fertigol enwog Llundain, ‘Growing Underground’ a Rheolwr Gyfarwyddwr GrowStack.


“Daeth GrowStack ynghyd yn 2016 pan sylweddolon ni fod y farchnad ffermio fertigol ar fin ffrwydro. Edrychaf ymlaen at rannu ein profiad o adeiladu fferm fertigol bwrpasol, danddaearol yn Llundain,” meddai Chris Nelson, sydd wedi gweithio yn y diwydiant am y 40 mlynedd diwethaf.


Mae'r sesiwn rhithiol yn agored i bawb, ac rydym yn annog unrhyw un sydd â diddordeb yn y rhaglen i fynychu a chofrestru trwy'r ddolen ganlynol o flaen llaw.


“Cysylltwch â ni os oes gennych ddiddordeb mewn ffermio fertigol,” meddai Luke. “Ebostiwch fi ar E-bost:luke@mentermon.com,neu cysylltwch trwy ein tudalen www.techtyfu.com or connect via our Tech Tyfu Facebook page.”


Mae TechTyfu wedi derbyn cyllid trwy Raglen Cymunedau Gwledig - Rhaglen Datblygu Gwledig Llywodraeth Cymru 2014-2020, a ariennir gan Gronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygu Gwledig a Llywodraeth Cymru.