Tech Tyfu
Search for:

Ffermio Fertigol – Cwestiynau Cyffredin

Gan: Luke Tyler

  1. Beth yw ffermio fertigol?
  2. Beth yw manteision y dechneg hon?
  3. Beth yw’r anfanteision?
  4. Pa mor fawr yw’r diwydiant?
  5. Beth yw’r rhesymeg dros ffermio fertigol yng Nghymru?
  6. Beth yw Tech Tyfu?
  7. Sut mae cael gafael ar un o’r unedau tyfu?
  8. Pa mor hir allaf i ddefnyddio’r uned?
  9. Faint o le sydd ei angen ar gyfer yr uned?
  10. Ydyn nhw’n swnllyd?
  11. Beth yw’r ymrwymiad amser ar gyfer eu defnyddio?
  12. Pa mor aml fydd rhaid i mi newid y dŵr/amnewid maetholion?
  13. How do I carry on with vertical farming after I’ve had my turn with a kit?


Beth yw ffermio fertigol?

Mae ffermio fertigol yn ddull o dyfu sy’n defnyddio hydroponeg i dyfu bwyd mewn amgylchedd dan do o dan reolaeth. Tyfir planhigion mewn modiwlau neu fyrddau bach sy’n cael eu gosod uwchben ei gilydd a’u goleuo â golau artiffisial. Yn hytrach na phridd, mae ffermydd fertigol yn bwydo’u cnydau gyda chronfa o ddŵr llawn maeth sy’n cael ei bwmpio i’r planhigion.

Beth yw manteision y dechneg hon?

Mae yna lawer o fanteision! Gall tyfu bwyd ar ffermydd fertigol leihau’r defnydd o ddŵr hyd at 90%, yn ogystal â chynnig gwell effeithlonrwydd o ran y defnydd o faetholion o’i gymharu â ffermio confensiynol. Gan na ddefnyddir pridd, nid oes angen defnyddio plaladdwyr fel rheol. Golyga hyn y gallai ffermio fertigol helpu i leihau effaith cynhyrchu bwyd ar yr amgylchedd, ynghyd â gwella cynhyrchiant a chysondeb y cnydau trwy leihau effaith straen amgylcheddol ar gynhyrchu bwyd. Wrth i effeithiau straen amgylcheddol gynyddu gyda newid yn yr hinsawdd (risg uwch o lifogydd a risg o sychder), gallai amaethyddiaeth mewn amgylchedd a reolir helpu i ddiogelu cynhyrchu bwyd.

Beth yw’r anfanteision?

Mae nifer o heriau o ran ffermio fertigol, gyda chost ynni uchel i redeg y pympiau a’r goleuadau artiffisial, sydd fel arfer yn weddol drwm ar ynni. Er ei bod yn bosib i dyfwyr lwyddo heb ddarparu golau mewn rhai sefyllfaoedd, fel rheol bydd angen rhyw fath o olau uwchben, gan mai ychydig iawn o olau haul fydd yn gallu cyrraedd dail y cnwd. Bydd angen hefyd ystyried costau amgylcheddol y cydrannau a’r broses o osod y cyfarpar, ac mewn sawl sefyllfa ni fydd ffermio fertigol yn economaidd. Fodd bynnag, fel gyda phob tech-amaeth, os defnyddir y dull cywir i dyfu’r cnydau cywir, gallai’r buddion wrthbwyso’r colledion. Un o amcanion y prosiect Tech Tyfu yw archwilio lle’n benodol allai ffermio fertigol fod yn werthfawr iawn, a pha ystyriaethau fydd yn pennu cost-effeithiolrwydd.

Pa mor fawr yw’r diwydiant?


Nid rhywbeth od ac unigryw dros dro ydi ffermio fertigol. Cyfrifwyd fod y farchnad trwy’r byd yn werth £1.72bn yn 2018 a rhagwelir y bydd yn codi i £9.84bn erbyn 2026, a disgwylir iddo fod yn fwy na marchnadoedd mawr eraill mewn tech-amaeth (megis bio-symbylyddion).

Beth yw’r rhesymeg dros ffermio fertigol yng Nghymru?


Mae’r DU yn mewnforio bron i hanner ei bwyd, ac mae ein cadwyni cyflenwi bwyd yn agored i bwysau economaidd, gwleidyddol ac amgylcheddol. Gall ffermio fertigol chwarae rhan hanfodol wrth helpu amaethyddiaeth i addasu i fod yn fwy gwydn yn wyneb newid hinsawdd a tharfiadau ar y gadwyn gyflenwi. Er bod ffermio fertigol yn cael ei ystyried yn aml yn dechneg drefol, gall fod potensial sylweddol i ddefnyddio ffermio fertigol mewn ardaloedd mwy gwledig fel gogledd Cymru. Yn yr ardal hon, mae llawer iawn o fwytai o’r safon uchaf sy’n gysylltiedig â’r diwydiant twristiaeth, ac mae gennym lawer o ffermwyr sy’n edrych i arallgyfeirio eu ffyrdd o gynhyrchu bwyd. Mae llawer o ffermwyr wedi gweld potensial i addasu adeiladau amaethyddol gyda ffermydd fertigol, ac yng Nghymru, mae ffermwyr medrus iawn o ran cynhyrchu a marchnata bwyd.

Beth yw Tech Tyfu?

Mae Tech Tyfu yn gynllun peilot ffermio fertigol yng ngogledd Cymru a ariennir gan y Cynllun Datblygu Gwledig ac a ddarperir trwy Menter Môn. Prynwyd pum fferm fertigol (2 x Techneg Haen o Faetholion/‘Nutrient Film Technique NFT’, 3 x Gorlifo a Draenio/‘Flood and Drain F&D’) a gwahoddir ceisiadau i ddefnyddio un o’r unedau hyn gan dyfwyr sy’n awyddus i wneud defnydd o’r dechnoleg. Dyluniwyd y systemau i dyfu dail micro a dail arbenigol ac maent yn cael eu cynnig am hyd at flwyddyn i dyfwyr yn rhad ac am ddim. Yr amcan yw cefnogi tyfwyr wrth iddynt feithrin dealltwriaeth a phrofiad mewn ffermio fertigol, gan helpu i osgoi’r costau mawr ymlaen llaw o brynu uned o’r fath cyn bod yn gyfarwydd â dulliau tyfu ffermio fertigol. Trwy gael gwared ar y rhwystr hwn i ffermio fertigol, rydym yn gobeithio annog arloesedd, datblygu clwstwr sgiliau a llwybrau cydweithredol i’r farchnad ar gyfer cynnyrch sydd wedi ei ffermio yn fertigol.

Sut mae cael gafael ar un o’r unedau tyfu?

Bydd galwad agored i dyfwyr yn cael ei hysbysebu yn ystod mis Chwefror. Os oes gennych ddiddordeb, e-bostiwch luke@mentermon.com am fwy o wybodaeth.

Pa mor hir allaf i ddefnyddio’r uned?

Cynigir cyfnod hyd at flwyddyn/un tymor tyfu, a bydd tyfwyr yn cael eu hannog i ddatblygu’r seilwaith ar gyfer parhau â ffermio fertigol wedi hynny.

Faint o le sydd ei angen ar gyfer yr uned?

Dimensiwn y ddwy uned, Techneg Haen o Faetholion (NFT) a Gorlifo a Draenio (F&D) yw 2.4m o uchder, 1.5 m o hyd ac 1m o led.

Ydyn nhw’n swnllyd?

Mae’r unedau yn dawel iawn. Yn yr unedau Gorlifo a Draenio (F&D), mae’r cylch gorlifo yn golygu fod yr uned yn dawel y rhan fwyaf o’r amser. Mae gan yr unedau Techneg Haen o Faetholion (NFT) bwmp sy’n gweithio trwy’r amser.

Beth yw’r ymrwymiad amser ar gyfer eu defnyddio?

Mae hyn yn dibynnu ar y cnwd. Mewn enghraifft o gnwd letys ar system Techneg Haen o Faetholion (NFT), bydd yr had yn cael ei roi yn y plwg, gyda chyfnod tyfu dechreuol o 14 diwrnod, ac yna 35 diwrnod pellach hyd nes iddo fod yn barod i’w gynaeafu. Ychydig o fewnbwn dyddiol sydd ei angen fel arfer, fel rheol dim mwy na gwiriad cyflym i sicrhau fod y system yn gweithio’n iawn. Bydd cynaeafu a glanhau’r uned ar ddiwedd y broses fel arfer yn cymryd cwpl o oriau.

Pa mor aml fydd rhaid i mi newid y dŵr/amnewid maetholion?

Unwaith eto, mae hyn yn dibynnu ar y cnwd a’u gofynion o ran maeth, yn ogystal â pha mor boeth yw’r tymor tyfu. Er ei bod yn bosibl ychwanegu at y gronfa faetholion, rydym wedi dysgu o brofiad ei bod yn ddoethach newid y dŵr bob rhyw 10 diwrnod er mwyn cynnal yr hylendid gorau ac i arbed amser yn y cam glanhau.

How do I carry on with vertical farming after I’ve had my turn with a kit?

Rydym yn hynod awyddus i annog hyn, gyda hyn yn sail i’n bwriad i recriwtio tyfwyr. Rydym wedi sefydlu grŵp tyfwyr sy’n gweithredu fel clwstwr sgiliau ac sy’n gydweithrediad rhwng tyfwyr. Mae cyngor, hyfforddiant parhaus a gweithdai i dyfwyr yn cael eu cynnal i gefnogi pawb sy’n ymwneud â’r prosiect ar hyd y daith.